Pola Negri – polska Greta Garbo

Apolonia Chałupiec, od 1914 r. znana jako Pola Negri, jest ikoną kina niemego lat 20. Biorąc pod uwagę, jak wiele wagi przywiązujemy do ludzi sukcesu polskiego pochodzenia, to niebywałe, że jej postać stała się lepiej rozpoznawalna za granicą, a nie w Polsce.

Apolonia Chałupiec urodziła się w 1897 r. i dorastała w Lipnie, polskim mieście, które należało do rosyjskiego zaboru. Już jako młodziutka dziewczynka przejawiała zamiłowanie do sceny. Zaczęła nawet uczęszczać do szkoły baletowej; po raz pierwszy wystąpiła w „Jeziorze Łabędzim” Czajkowskiego. Niestety, problemy z płucami pokrzyżowały jej plany na przyszłość i zmusiły do rezygnacji z dalszego kształcenia. Aby nie porzucać swoich pasji, oddała się aktorstwu, znajdując się pod bacznym okiem Honoraty Leszczyńskiej, także z Lipna. W 1912 r. zagrała rolę Anieli w „Ślubach panieńskich”; był to jej teatralny debiut.

Tak naprawdę, jednak, pisana jej była kariera filmowa.  Już w wieku siedemnastu lat wystąpiła w „Niewolnicy zmysłów”  w reżyserii Pawłowskiego i zyskała uznanie w warszawskim środowisku aktorskim. Powstało osiem polskich filmów z Polą Negri, lecz dopiero kariera na Zachodzie przyniosła jej prawdziwą sławę. Docenił ją sam Lubitsch, jeden z najwybitniejszych reżyserów niemieckich, angażując ją w 1918 r. do „Oczy Mmmii Ma” i Carmen”.

W 1919 r. Chałupiec poślubiła porucznika Eugeniusza Dębskiego, przez co nabyła hrabiowski tytuł. Na dłuższą metę małżeństwo nie miało perspektyw. Aktorka stanowiła żywe zaprzeczenie wyobrażenia o współczesnych kobietach. Zamiast zarządzać domem, pracowała nad warsztatem aktorskim, zamiast cerować skarpety, wprowadzała modę na malowane paznokcie. „MadameDubarry”, kolejne dzieło Lubitscha i Negri, zrobiła prawdziwą furorę. W ciągu tygodnia film obejrzało 106 tys. osób, każdego dnia projekcje kinowe przynosiły tysiące dolarów. Następne filmy Lubitscha tylko potwierdziły jej pozycję.

Po takim sukcesie Negri mogła spokojnie podbijać Hollywood, gdzie prym wiodły Gloria Swanson (jej główna rywalka), Mary Pickford  i Lillian Gish. Wschodząca gwiazda Hollywood związała się ze słynną wytwórnią, Paramount Pictures. Talent tancerki w połączeniu z grą całym ciałem nie pozostał niedoceniony, zapewniając jej fortunę i życie w luksusach…

W 1921 r. poznała Charliego Chaplina. Komik był głęboko zafascynowany jej osobą i jeszcze w swojej autobiografii wspominał piękność Negri. Między aktorami nawiązała się szczególna nić porozumienia, która miała bardzo medialny finał… Prasa, bacznie obserwująca romans obydwojga, doniosła, że „Królowa tragedii rzuciła króla komedii”.

Na połowę lat 20. przypada szczyt sławy i dobrobytu Negri. (Wówczas kupiła swojej matce Pałac Seraincourt pod Paryżem, za niebagatelną kwotę 5000000 $.) To również okres jej uczuciowego spełnienia. W 1926 r. na balu u Marion Davies poznała miłość swojego życia (i większości swoich rówieśniczek), Rudolfa Valentino. Stworzyli razem charyzmatyczną parę, która zachwiała normami społecznymi i stała się wzorem dla przyszłych pokoleń aktorów. Niestety, szczęście Negri nie trwało długo. Nim nadeszły lata 30. Valentino wyjechał do Nowego Jorku, gdzie nagle zachorował i zmarł w przeciągu kilku tygodni. Podczas pogrzebu bohaterka „Kobiety bezwstydnej” nie szczędziła dramatycznych scen: rzuciła się na trumnę i ucałowała nagrobek Valentino, jak na wielką aktorkę przystało, choć niektórzy wierzą, że jej żal był szczery. Już w 1927 r. znalazła sobie dobrą partię, wysoko tytułowaną partię: księcia Serge’a Mdivaniego. Zagrała również swoją kolejną, wielką rolę w „Hotelu Imperial”. W 1927 r. pod wpływem męża Negri rozstała się Paramontem, zaś w 1931 r. rozeszła się z drugim małżonkiem.

Gwiazda Hollywoodu nie zrezygnowała z wielkiego ekranu, natomiast zaczęła próbować swoich sił jako piosenkarka, użyczając nieraz swojego głosu do filmów, w których grała. Wydała płytę „Farewell” i odniosła pewien sukces z przebojem „My Gipsy Camp”. W drugiej połowie lat 30. udała się do Niemiec i przejęła schedę po Marlenie Dietrich, która wyemigrowała, uciekając przed nazistami. Udało jej się znakomicie zaadoptować podczas początku ery filmu dźwiękowego.

„Mazur”, „Tango Notturno” oraz „Moskwa – Szanghaj”, jej trzy najwybitniejsze osiągnięcia z lat 30., powstały w III Rzeszy. Produkcje te przyniosły jej sławę we Francji i na kontynencie. Niemniej „Żółty paszport”, w którym zagrała Żydówkę, przysporzył jej pewnych problemów, kiedy doszedł do władzy Hitler. (Co nie zmienia faktu, iż podobno był jej zagorzałym wielbicielem.) Gdy nastroje antysemickie stały się nieznośne, gwiazda srebrnego ekranu opuściła Europę, udając się m. in. do Portugalii i Argentyny.

Zdala od Paramontu, Negri coraz trudniej było radzić sobie samej. W 1943 roku wystąpiła w swoim przedostatnim filmie. Na szczęście na jej drodze pojawiła się Margaret West. Aktorka znalazła schronienie w jej letniej rezydencji i przyznać trzeba, że z nikim innym nie udało jej się stworzyć tak trwałej relacji, jak z tą kompozytorką. Negri szukała różnych źródeł utrzymania, niemniej zamieszkała z West na stałe i ściągnęła do siebie również matkę. Żeby nie bagatelizować tego związku, dodajmy, iż West przeszła dla Negri na katolicyzm, rozwiodła się z mężem i zapisała na nią swój majątek. Choć w tamtych czasach tworzenie medialnej pary na miarę Negri i Valentino byłoby kobietom nie na rękę, związku domyślało się grono znajomych z planu filmowego. (Niektóre źródła podają, że Negri miała już na swoim koncie romans z kobietą, z Mercedes de Acostą – pisarką, która namiętnie odwiedzała łóżka wielkich sław, takich jak Marlena Dietrich, Greta Garbo i Isadora Duncan.)

W 1951 r. Chałupiec otrzymała amerykańskie obywatelstwo. Gdy Billy Wilder zaproponował jej rolę w „Bulwarze Zachodzącego Słońca”, odmówiła, podobnie jak zrobiły to przed nią Mary Pickford i Mae West; nie chciała zagrać byłej aktorki.  Ostatecznie kąsek skapnął największej rywalce Negri z czasów młodości, Glorii Swanson. W 1954 r. Pola Negri i Margaret West przeprowadziły się do San Antonio w Texasie, gdzie diva niemych filmów spędziła ostatnie 25 lat życia.

W latach 60. za namową West Negri raz jeszcze wystąpiła na wielkim ekranie. Zagrała kolekcjonerkę biżuterii w filmie „The Moon-spinners”. W Londynie została przyjęta jak legenda poprzednich pokoleń, na planie czuła się wielką artystką. Jak wspomina Eli Wallach, która pracowała z Negri na planie: aktorka nie nosiła się z wyższością, lecz miała jeden kaprys, który zawsze musiał być zaspokojony: występowała wyłącznie w oryginalnej biżuterii i prawdziwych futrach…

Pola Negri zmarła w wieku dziewięćdziesięciu lat. Miała dwa pogrzeby: najpierw w San Antonio, a potem w Los Angeles. Została pochowana w 1987 r. jako Apolonia Chałupiec.

Wraz z Polą Negri europejskie filmy zaczęły zyskiwać popularność w Stanach Zjednoczonych. Związek z West, którego charakteru możemy się jedynie domyślać, przysporzył Negri niewielkiej popularności w środowisku LGBTQ. W 2009 r. jej kreacje pojawiły się podczas przeglądu Gay & Lesbian Film Festival w Connecticut. Sława vampa, fortuna godna księżnej i romanse z najwybitniejszymi postaciami współczesnego kina sprawiły, że pamiętamy Negri nie tylko jako femme fatale lat 20., ale również jako jedną z pierwszych celebrity.

Przeczytaj również „Najsłynniejsza polska gwiazda kina niemego w Krakowie”

CZYTAJ DALEJ

Bibliografia:

The Pola Negri: AppreciacionSite (www.polanegri.com)

Pola Negri (www.polanegri.pl)

Polska bogini Hollywood. Pola Negri, [dokument elektroniczny], [online], pobrano dnia 2010-01-04], dostęp w World Wide Web: http://www.allmusic.com/cg/amg.dll?p=amg&sql=10:dzfyxztkldse

“That Furious Lesbian: The Story of Mercedes de Acosta”, RobertA. Schanke, Southern Illinois Univ. Press, 2003

Soares Andre, “Art. Film Guide, Los Pola Negri Film Found”, w: Art Film Guide, [dokument elektroniczny], [online], pobrano dnia 2010-01-04], dostęp w World Wide Web: http://www.altfg.com/blog/actors/pola-negrifilm-discovered/

Pola Negri, w: NNDB, [dokument elektroniczny], [online], pobrano dnia 2010-01-04], dostęp w World Wide Web: http://www.nndb.com/people/346/000030256/

„Life is a Dream in a Cinema: Pola Negri” (2006), reż. Mariusz Kotowski

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s