Sztuka komiksowa kobiet: WICAF

Ponad 30 artystek komiksowych zaprezentowało swoje prace w ramach Międzynarodowego Festiwalu Sztuki Komiksowej Kobiet WICAF (Women’s International Comic Art Festival) w Brukseli. Trzon projektu stanowiła wystawa komiksu tworzonego przez kobiety, zorganizowana w brukselskiej galerii Art Base. Kuratorka, Emmanouela Charatsi‎, pokazała prace rysowniczek pochodzących z różnych części świata, m.in. z Polski (Beata Sosnowska), Szwajcarii (Martina Walther), Indii (Garima Gupta), Iranu (Azam Masoumzahed, Vida Liza) czy Chile (Victoria Catalina). Program festiwalu objął warsztaty komiksowe, prezentacje artystek i wydawcnictw komiksowych, panele dyskusyjne, zajęcia w tekstylnym atelier (Diana Ejaita), sety didżejskie (Melatonini, Blackmarquis) oraz networking.

Podczas WICAF bardzo silną reprezentację miała społeczność LGBTQIA (akronim, którym określa się lesbijki, gejów, osoby biseksualne, transgender, queer, interseksualne, aseksualne i tzw. allies – heteroseksualnych ludzi wspierajacyh tęczowe środowiska). Autorki zaproszone do udziału w festiwalu mówią głosem kobiet niehetero- i heteroseksualnych, starych i młodych, o płci kulturowej przystającej do płci biologicznej (cisgender) i niebinarnych (apłciowych). Stosują bardzo różne formy ekspresji – od rysunku, poprzez grafikę komputerową do malarstwa. Ponieważ pozostają na marginesie konwencjonalnej sztuki komiksowej (w domyśle: nurtu tworzonego przez mężczyzn), często traktują tworzenie komiksów jako zajęcie dodatkowe. Na co dzień są ilustratorkami, artystkami i graficzkami, ale jednocześnie prowadzą działalność niezwiązaną ze sztuką. Niektóre z nich wydają komiksy w formie ręcznie robionych zinów, inne publikowały w wiodących wydawnictwach komiksowych.

W ramach festiwalu można było obejrzeć i nabyć pocztówki, grafiki, ziny i albumy komiksowe. Oddzielne stoisko miała Centrala – wiodący polski wydawca komiksów, który obecnie stacjonuje w Londynie. Oferta wydawnicza Centrali w Art Base objęła komiksy i powieści graficzne w języku angielskim, m.in. „Disco Cry” Marianny Serockiej, która opowiedziała o publikacji podczas wieczoru autorskiego. W 2016 r. nakładem Centrali ukazał się także album poświęcony pracy kobiet, „Prace i robótki”. Jest to cykl komiksów stworzonych przez AnFau, Agnieszkę Gójską, Natalię Kulkę i Beatę Sosnowską z warszawskiego kolektywu rysunkowego Dream Team. (W projekcie gościnnie udział wzięły: Edyta i Marta Bystroń.) Wśród komiksowych propozycji w Art Base znalazły się także albumy i ziny takich autorek, jak Victoria Catalina, Martina Schradi (wydawnictwo Zwerchfell Verlag), Anna Großmann aka Vipergirl czy Maria Tetzlaff.

Motywem przewodnim projektu stało się hasło „Od kobiet do wszystkich”. Victoria Catalina szuka inspiracji w popkulturze, historiach celebrytek i własnym doświadczeniu. Tworzy ilustracje, zajmuje się projektowaniem graficznym i prowadzi warsztaty komiksowe. W swoich komiksach buduje zaskakującą narrację z silnymi kobietami w rolach głównych. Anna Großmann od dwóch lat rysuje krótkie historie obrazkowe o swoim alter ego – superbohaterce Vipergirl. Maria Tetzlaff jest autorką queerowych komiksów i zinów. W pełen ironi sposób ilustruje środowisko LGBTQ i proces transformacji płciowej. Natomiast Martina Schradi, z wykształcenia psychologi i grafik, a jako wolny strzelec – wykładowczyni, zaangażowała się w rozwój niemieckiej oświaty. W ramach festiwalu odbyło się czytanie komiksów edukacyjnych jej autorstwa.

Na potrzeby zajęć, które są realizowane w wybranych szkołach w ramach projektu „Ach, so ist das?!” („Ah, rozumiem?!”), Martina Schradi przygotowała plansze komiksowe, które służą norymberskim nauczycielom za pomoce dydaktyczne. Fabuła komiksów została oparta na rozmowach z nienormatywnymi płciowo Europejkami w różnym wieku. Nie wszystkie identyfikują się z daną płcią – niektóre są interseksualne lub niebinarne, inne uważają się za lesbijki. Wszystkie opowiedziały o swoich przeżyciach związanych z odkrywaniem i doświadczaniem własnej tożsamości. W ramach WICAF-u odbyło się czytane komiksów z „efektami specjalnymi” w wykonaniu autorki. Podobny przebieg mają bazujące na komiksach zajęcia szkolne.

Aspekt społeczny porusza także Beata Sosnowska. Na wystawie w Art Base zaprezentowała portrety więźniarek osadzonych w areszcie śledczym na warszawskim Grochowie. Przeprowadziła z nimi cykl warsztatów komiksowych, w ramach których kobiety przelały na papier doświadczenie pozbawienia wolności, przebywania w atmosferze braku pracy i więziennego rygoru. Nieraz mieszkanki aresztu czekają na wyrok sądu przez wiele miesięcy, a nawet lat. Towarzyszy im nuda, poczucie bezsilności i upokorzenia. Efektem wspólnej pracy Beaty Sosonowskiej i więźniarek stał się ręcznie robiony artbook, który także można było obejrzeć podczas WICAF-u.

Dzięki inicjatywie Emmanoueli Charatsi‎ bodajże pierwszy raz w historii Belgii, która bywa określana mianem królestwa komiksu, artystki komiksowe miały tak silną reprezentację w instytucji kultury. Nie bez przyczyny festiwal WICAF odbył się w galerii położonej vis-à-vis Muzeum Sztuki Komiksowej (Comics Art Museum), gdzie zdecydowaną większość ekspozycji stanowią prace autorów płci męskiej. Kobiety, którym poświęcono miejsce w muzealnym gmachu, można policzyć na palcach jednej ręki. W kontkeście lokalizacji projekt Emmanoueli Charatsi‎ nabiera nowego znaczenia. W skali mikro kuratorka Art Base domaga się obecności kobiet w zbiorach muzealnych, natomiast w skali makro – postuluje przeformułowanie myślenia o historii komiksu i technikach jego wykonania.

Mimo że Belgia słynie z komiksów – to belgijscy scenarzyści wymyślili Smurfy, Thorgala, TinTina i znaną z ekranizacji Sólveiga Anspacha LuLu, – tutejszy rynek komiksowy pozostaje bardzo zmaskulinizowany. W tym przekonaniu łatwo jest się utwierdzić po wizycie w brukselskim muzeum. Niewiele lepiej sytuacja przedstawia się w księgarniach rozsianych po stolicy, które również chętnie sprzedają albumy z komiksami. Inicjatywa Emmanoueli Charatsi‎ dekonstruuje zastaną rzeczywistość. Kuratorka pokazuje inne, nowatorskie podejście do komiksu, które klaruje się na styku grafiki, malarstwa, wydawnictw niszowych i popkultury.

WICAF (Women’s International Comic Art Festival)
Art Base
29, rue des Sables
1000 Bruxelles (Bruksela), Belgia
Kuratorka: Emmanouela Charatsi‎

Fot. WICAF, Facebook.com

Advertisements

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s